Toongatranden

[the martin]

Nou, euh, ik heb ooit een SML GM1 gezien waarbij ze tot door omgefelsde rand hadden geslepen..... Daar zou ik wel enige stampij over hebben gemaakt..

Maar met beleid etc Geen probleem voor mij.

[Windbuil]

Marten Postma schreef in http://sax.mpostma.nl/NL/ over toongatranden:

toongaten

Een ander type verstoringen dat in elk instrument onvermijdelijk voorkomt zijn de regelmatig langs de buis gelocaliseerde uitstulpingen van de gesloten toongaten. Hoewel deze in de saxofoon betrekkelijk klein zijn (de schoorsteentjes zijn in de saxofoon relatief laag), zijn ze niet verwaarloosbaar. Het is alsof de boring iets verwijd is en het effect is globaal, door een verminderde elasticiteit van de luchtkolom, een verlagende invloed. Vooral de hogere partiaaltonen worden door deze gesloten toongaten beïnvloed en enigszins ontstemd. Het merkwaardige resultaat is dat deze tonen dus niet meer harmonisch zijn en vervolgens een ontstemmende invloed op de toonhoogte van de bijbehorende grondtoon uitoefenen. Het lijkt misschien enigszins theoretisch, toch ben ik al een paar markante gevallen van een dergelijke invloed door een partiaaltoon tegengekomen, zij het dan niet veroorzaakt door de gesloten kleppentrein. Het zijn in de regel moeilijk begrijpbare en hardnekkige afwijkingen in het intonatiegedrag die hun oorzaak vinden in moeilijk vindbare verstoringen.
Het betekent omgekeerd dat een instrument dat goed gestemd is, zijn juiste stemming mede ontleent aan de 'loze' ruime onder de polsters. Deze ruimte opvullen met een speciaal polster kan een intonatieprobleem met zich meebrengen. In dezelfde zin vermeldt de franse akoesticus Ernest Ferron dat het mogelijk is instrumenten zeer fijn af te stellen door de loze ruimten onder de polsters van de gesloten kleppen te trimmen tot een juiste grootte.

Het is dus zeer de vraag of vlakken (= afvijlen) van toongatranden om een andere reden dan intonatieproblemen te bestrijden, wel zo verstandig is, concludeer ik hier uit.

[Penningh]

Ik volg met enige verbazing dit item.
Slijtage is komt volgens "Bartnjes" voor in/op onderdelen waarin wrijving aanwijzing is.
Een toongat wordt in een neergaande beweging op de rand door een redelijk zacht onderdeel(polster) belast.
Hooguit kan een toongat wat worden ingetromd.
Als dit het geval is dan, denk ik, worden de kleppen met heel veel geweld gesloten.
Het kan zijn dat ik het helemaal mis heb maar ik kan mij helemaal niets bij sluitage van toongaten.
Penningh

[drietenor]

Bij een saxofoon rechtstreeks uit de fabriek zie je af en toe niet goed afgevlakte toongatranden.
Als zo een saxofoon bij een reparateur komt is dat een goede reden tot vijlen.
Wat Penningh opmerkt klopt, veel slijten doet een toongat niet door normaal gebruik.
Wel kan een kleine vervorming van de body een slecht sluitend toongat geven.
Dan is vijlen eigenlijk symptoombestrijding, het terugbrengen van de body neemt dan de oorzaak van de vervorming weg.
Voor het stemmen van ht toongatvolume kan je ook kiezen voor reflectors en halve maantjes die deze ruimte opvullen. Vijlen is dan een keuze.

Zelf denk ik dat het teveel vijlen voornamelijk voor de zekerheid wordt gedaan:
Het lijkt een beetje op het afzagen van de poten van een tafel om het wiebelen tegen te gaan.
Zagen is net als vijlen een verspanende techniek, je kan iets niet bijzagen, alleen maar afzagen.
En voor je het weet is de tafel toch een beetje te laag geworden.
Mischien was het toch handiger om een klein beetje vilt onder een van de poten te plakken.

Waarom het gebeurd is vaak niet meer na te gaan, je ziet saxofoons waarbij er te veel is gevijld.
Soms is het toongat bijna even hoog is als de body.
In zo een geval kan een lek ontstaan omdat de polster dan niet rust op het toongat, maar op de body.
Soms zoals the Martin aangaf is er door de omgefelsde rand heen gevijld.
Het puntje dat hierbij ontstaat is een punt waarop het polster sneller slijt.

In zulke gevallen zou een reparateur die zijn mooie brede vijl niet heeft gebruikt de betere reparateur zijn.

Maar ja as is verbrande turf.
Zelf heb ik een manier van polsteren ontwikkeld waarbij vijlen vrijwel niet nodig is.
Maar ook met leren polsters is het mogelijk om de sluiting van de polster aan te passen aan kleine oneffenheden op een toongat. Het is alleen veel meer gedoe dan een polster plakken op een vlak gevijld toongat.

Maar het is ook moelijk om aan de buitenkant te zien met wat voor reparateur je te maken hebt. 

[Windbuil]

Drietenor repareert zelf? Een DIY-er/autodydact?
Hij maakt wijze opmerkingen.
Ik ben nieuwsgierig naar de door hem ontwikkelde manier van polsteren.
Zelf ben ik erg enthousiast over de door Nico toegepaste methode. Niks vijlen. Kleppen niet (ver)buigen.

[Zoot]

Drietenor repareert zelf? Een DIY-er/autodydact?
Hij maakt wijze opmerkingen.
Ik ben nieuwsgierig naar de door hem ontwikkelde manier van polsteren.
Zelf ben ik erg enthousiast over de door Nico toegepaste methode. Niks vijlen. Kleppen niet (ver)buigen.

wél even bij de les blijven ! DrieTenor is dé uitvinder van de hedendaagse Houten Polsters

[Windbuil]

Dat is tocheen variant op het Padless principe van Selmer?

[Zoot]

oh neee,.............. niet wéér hé............ 

[Windbuil]

Ja hee, wie begint wéér over die mdf "polsters"?

[drietenor]

je vroeg er zelf om

[the martin]

Altijd die Zoot weer....

[drietenor]

Zoot is geen autodrop, meer een verworven smaak.

[the martin]

Vind e de engels term daarvoor prachtig "Acquired taste" 

Keep up the good work Zoot